Mahjong Balbal
TürkçeEnglish

Sözlük

Oyunda geçen mitoloji terimlerinin sözlüğü: Tengri'den Şahmaran'a, tamgadan kurgana.

Ayaz Ata

Kışın ve ayazın sahibi: bozkırın soğuk dedesi, bugün Kazakça ve Kırgızcada yılbaşının da dedesi.

Balbal

Kurganların başına dikilen taş heykeller. Oyunun adı buradan geliyor.

Bengü Taş

Sonsuzluk taşı — Orhun yazıtlarının dikildiği anıt ve Türkçenin bilinen en eski uzun metni.

Bozkurt

Türeyiş anlatılarının kurdu. Yol gösteren ve soyu sürdüren.

Erlik

Yeraltının hükümdarı. Ülgen'in karşıtı; Balbal'ın ikinci âlemi onun kapısından başlar.

Gulyabani

Çölde ve ıssız yolda yolcuyu şaşırtan varlık: adı nereden geliyor, ne yapıyor ve ona karşı öğüt neden hep aynı.

Hıdrellez

Hızır ile İlyas'ın buluştuğu gece, 5-6 Mayıs: dilek ağacına bağlanan kâğıtlar, gül dalı ve ateş.

Hüma

Devlet kuşu: hiç yere konmadığı söylenen kuş, gölgesi kimin üstüne düşerse han olur.

Kaf Dağı

Dünyayı çevreleyen efsanevi dağ. Ötesi görünmez ve masallarda sınavların yeri orasıdır.

Kam (şaman)

Üç âlem arasında gidip gelebilen kişi. Türkçede şamanın kendi adı.

Kopuz

Ozanın sazı: tek parça ağaçtan oyulur, at kılıyla tellenir ve destanın ritmini taşır.

Kurgan

Bozkırın mezar höyüğü: balbalların dikildiği yer ve bozkır hayatının en iyi kaydı.

Kut

Tengri'nin verdiği yetki ve yaşama gücü. Hem baht hem can.

Nevruz

Baharın ilk günü, 21 Mart: yılbaşı, üzerinden atlanan ateş ve Ergenekon'dan çıkış.

Otağ

Hanın çadırı: bozkırın hem evi hem sarayı, kapısı doğuya bakan ve içi bir düzen olan yer.

Ötüken

Göktürklerin kutlu orman-dağı; hanlığın merkezi sayılan yer.

Şahmaran

Yılanların kraliçesi — yarı kadın, yarı yılan. Camsab'ın hikâyesi ve neden hem dostluk hem ihanet anlatısı.

Tamga

Boyun damgası. Hayvana, kayaya ve eşyaya vurulan sahiplik işareti.

Tengri

Gök tanrı. Türk ve Moğol inancının merkezindeki ad; Balbal'da hem bir iye taşı hem de son kat.

Tulpar

Kanatlı at: kahramanın yoldaşı, kanatları görülünce gücünü yitiren ve destanda yarısı sayılan binek.

Ulukayın

Dünya ağacı. Göğü, yeri ve yeraltını birbirine bağlayan kayın.

Umay

Doğumun ve çocukların koruyucu iyesi; üç iyeden biri ve oyunun son taş teması.

Ülgen

Göğün iyiliksever yaratıcısı; Erlik'in karşıtı ve şaman yolculuğunun yukarı ucu.

Yer-Su

Yerin ve suyun iyeleri. Bir yerin sahibi sayılan görünmez varlıklar.